Chiến lược phòng chống mù lòa tại Việt Nam: Khởi động điều tra RAAB 2026

Chương trình điều tra RAAB 2026 vừa được khởi động nhằm đánh giá chính xác tỷ lệ mù lòa tại Việt Nam, tạo cơ sở dữ liệu khoa học để xây dựng chiến lược phòng chống mù lòa toàn diện.

Ngày ¹¹⁄₅, Bộ Y tế cùng Bệnh viện Mắt Trung ương đã chính thức triển khai Chương trình điều tra đánh giá nhanh tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được (RAAB 2026). Đây là dấu mốc quan trọng, bởi sau hơn một thập kỷ, Việt Nam mới lại thực hiện một cuộc khảo sát quy mô toàn quốc để cập nhật thực trạng thị lực và khả năng tiếp cận y tế của người dân.

Thực trạng đáng báo động: 80% trường hợp mù lòa có thể phòng tránh

Theo số liệu thống kê, hiện nay Việt Nam có khoảng 2 triệu người đang sống chung với tình trạng mù lòa hoặc suy giảm thị lực nghiêm trọng. Điều đáng nói là có đến 80% trong số này hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc điều trị dứt điểm nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Các tác nhân chính dẫn đến suy giảm thị lực bao gồm:

• Đục thể thủy tinh: Nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người cao tuổi.
• Glôcôm (Cườm nước): Bệnh lý gây tổn thương dây thần kinh thị giác không thể phục hồi nếu không điều trị sớm.
• Tật khúc xạ: Phổ biến ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em trong thời đại kỹ thuật số.
• Các bệnh lý võng mạc: Đặc biệt là biến chứng từ các bệnh không lây nhiễm.

Giáo sư, Tiến sỹ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, khẳng định rằng việc phòng chống mù lòa không đơn thuần là bài toán chuyên môn của nhãn khoa, mà còn là vấn đề về công bằng xã hội, đảm bảo quyền được phát triển toàn diện cho mọi cá nhân.

Thách thức mới từ già hóa dân số và bệnh lý hiện đại

Mặc dù ngành nhãn khoa Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể như xóa bỏ bệnh mắt hột, mở rộng phẫu thuật đục thủy tinh thể và phát triển mạng lưới chăm sóc mắt cộng đồng, nhưng chúng ta đang đối mặt với những thách thức mới. Mô hình bệnh tật về mắt đang thay đổi nhanh chóng do:

• Tốc độ già hóa dân số nhanh: Gia tăng áp lực lên hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
• Gia tăng bệnh không lây nhiễm: Sự bùng nổ của bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp dẫn đến gia tăng tỷ lệ bệnh võng mạc do đái tháo đường.
• Khoảng cách vùng miền: Sự chênh lệch trong khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao giữa thành thị và nông thôn, vùng sâu vùng xa.

Vì vậy, dữ liệu từ RAAB 2026 sẽ là “kim chỉ nam” để Chính phủ và Bộ Y tế phân bổ nguồn lực chính xác, xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng thực tế thay vì các ước tính cũ.

Thay đổi tư duy: Từ điều trị đơn lẻ sang chăm sóc toàn diện

Trong giai đoạn mới, ngành Mắt Việt Nam sẽ thực hiện một cuộc chuyển dịch chiến lược sâu rộng:

1. Từ điều trị đơn lẻ \(rightarrow\) Chăm sóc toàn diện: Không chỉ tập trung chữa bệnh mà chú trọng cả phòng ngừa và phục hồi chức năng.
2. Từ tập trung tại bệnh viện \(rightarrow\) Dựa vào cộng đồng: Đưa dịch vụ nhãn khoa về gần dân hơn, tăng cường vai trò của y tế cơ sở.
3. Từ can thiệp muộn \(rightarrow\) Phát hiện sớm: Xây dựng hệ thống sàng lọc định kỳ, quản lý bệnh liên tục để ngăn chặn mù lòa từ giai đoạn khởi phát.
4. Số hóa y tế: Tích hợp hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi bệnh lý mắt xuyên suốt quá trình điều trị.

Quy mô triển khai và sự đồng hành quốc tế

Cuộc điều tra RAAB 2026 được thiết kế chuẩn hóa quốc tế với sự tham gia của 48 điều tra viên chuyên môn (bác sỹ, điều dưỡng mắt) tại 12 tỉnh thành. Chương trình sẽ khảo sát 15.850 người tại 317 cụm điều tra để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của dữ liệu.

Đặc biệt, dự án nhận được sự hỗ trợ quý báu về kỹ thuật và kinh phí từ các tổ chức uy tín toàn cầu như Orbis, Fred Hollows Foundation, Eye Care Foundation, và Brien Holden Vision Institute. Sự hợp tác này đảm bảo quy trình thu thập dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” và có giá trị ứng dụng thực tiễn cao trong chiến lược quốc gia.

Lời kết: Việc khởi động RAAB 2026 không chỉ là một cuộc khảo sát y tế, mà là cam kết của Việt Nam trong việc không để ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc chiến chống mù lòa. Để bảo vệ “cửa sổ tâm hồn”, mỗi cá nhân hãy chủ động thăm khám mắt định kỳ, đặc biệt là những người có bệnh nền như tiểu đường hoặc cao huyết áp.

Bạn đã kiểm tra thị lực trong 6 tháng qua chưa? Hãy chia sẻ trải nghiệm hoặc đặt câu hỏi về chăm sóc mắt dưới phần bình luận để cùng thảo luận!

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chương trình RAAB 2026 là gì?RAAB 2026 là chương trình điều tra đánh giá nhanh tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được tại Việt Nam, nhằm cập nhật thực trạng thị lực và cơ sở dữ liệu để xây dựng chính sách y tế.

Tại sao nói 80% nguyên nhân gây mù lòa tại Việt Nam có thể phòng tránh?Vì nhiều bệnh lý như đục thể thủy tinh, glôcôm hay tật khúc xạ nếu được phát hiện sớm thông qua sàng lọc và điều trị kịp thời thì hoàn toàn có thể ngăn chặn được tình trạng mù lòa.

Cuộc điều tra RAAB 2026 quy mô như thế nào?Cuộc điều tra có sự tham gia của 48 điều tra viên tại 12 tỉnh, thực hiện khảo sát trên 15.850 người tại 317 cụm điều tra với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Chương trình RAAB 2026 là gì?

RAAB 2026 là chương trình điều tra đánh giá nhanh tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được tại Việt Nam, nhằm cập nhật thực trạng thị lực và cơ sở dữ liệu để xây dựng chính sách y tế.

Tại sao nói 80% nguyên nhân gây mù lòa tại Việt Nam có thể phòng tránh?

Vì nhiều bệnh lý như đục thể thủy tinh, glôcôm hay tật khúc xạ nếu được phát hiện sớm thông qua sàng lọc và điều trị kịp thời thì hoàn toàn có thể ngăn chặn được tình trạng mù lòa.

Cuộc điều tra RAAB 2026 quy mô như thế nào?

Cuộc điều tra có sự tham gia của 48 điều tra viên tại 12 tỉnh, thực hiện khảo sát trên 15.850 người tại 317 cụm điều tra với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế.