Nghịch lý AI: Khi đầu tư quá mức khiến lãi suất Fed có nguy cơ tăng cao

Việc điều chỉnh lãi suất Fed và đầu tư AI đang trở thành tâm điểm khi những kỳ vọng quá mức về công nghệ này có thể đẩy nền kinh tế Mỹ vào tình trạng tăng trưởng quá nóng.

Trong một bối cảnh mà thị trường tài chính đang đặt cược vào việc cắt giảm lãi suất, những phát biểu gần đây của ông Austan Goolsbee, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bang Chicago, đã tạo ra một làn sóng thận trọng. Ông cảnh báo rằng sự hưng phấn quá đà đối với trí tuệ nhân tạo (AI) có thể dẫn đến một kết cục ngược lại với mong đợi của nhiều nhà đầu tư.

Rủi ro “quá nóng” từ cơn sốt đầu tư AI

Vấn đề cốt lõi mà ông Goolsbee đặt ra tại hội nghị của Milken Institute chính là độ trễ giữa chi tiêu đầu tư và hiệu quả thực tế. Khi các doanh nghiệp và người tiêu dùng đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu và phần mềm với kỳ vọng về một sự bùng nổ năng suất, họ vô tình tạo ra một áp lực cầu khổng lồ lên nền kinh tế.

Kịch bản tăng lãi suất thay vì cắt giảm

Nếu làn sóng chi tiêu này diễn ra ồ ạt nhưng năng suất lao động không cải thiện tương xứng trong ngắn hạn, kết quả sẽ là áp lực lạm phát gia tăng. Trong kinh tế học, khi cầu vượt quá cung (ở đây là năng lực sản xuất thực tế), giá cả sẽ bị đẩy lên cao. Khi đó, Fed sẽ không còn lý do để hạ lãi suất để kích thích kinh tế, mà ngược lại, họ buộc phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát và làm nguội nền kinh tế đang “quá nóng”.

Cuộc đối đầu quan điểm: AI là “liều thuốc” giảm lạm phát hay “mồi lửa” cho lãi suất?

Hiện nay, giới hoạch định chính sách và các chuyên gia tài chính đang chia thành hai luồng tư duy đối lập về tác động của AI đối với kinh tế vĩ mô.

Góc nhìn lạc quan: AI thúc đẩy giảm phát

Ngược lại với sự thận trọng của ông Goolsbee, nhiều chuyên gia tin rằng AI sẽ là động lực chính giúp kéo lạm phát xuống thấp:

• Kevin Warsh: Ứng viên tiềm năng cho vị trí Chủ tịch Fed cho rằng AI sẽ tạo ra bước nhảy vọt về năng suất, từ đó làm giảm chi phí sản xuất và đẩy lạm phát xuống, tạo điều kiện lý tưởng để Fed giảm lãi suất.
• Cathie Wood (CEO Ark Invest): Bà dự báo GDP thực của Mỹ có thể tăng bền vững tới 8% nhờ khả năng cải thiện năng suất vượt trội, tạo ra các “xu hướng giảm phát mạnh”.

Sự thận trọng từ thực tế: Bài học từ xe tự lái

Để phản biện lại sự lạc quan này, ông Goolsbee dẫn chứng về trường hợp của xe tự lái. Cách đây vài năm, thị trường từng tin rằng xe tự lái sẽ phổ biến đến mức thay thế mọi tài xế chuyên nghiệp tại Mỹ chỉ trong 5 năm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công nghệ đã vấp phải những rào cản về hiệu quả và an toàn, khiến tiến độ chậm hơn nhiều so với kỳ vọng. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu chi tiêu khổng lồ cho các trung tâm dữ liệu hiện nay là dựa trên giá trị thực hay chỉ là sự suy diễn về một tương lai chưa chắc chắn?

Bài học lịch sử và biến số năng suất lao động

Để làm rõ lập luận, ông Goolsbee nhắc lại giai đoạn giữa thập niên 1990. Khi đó, cựu Chủ tịch Fed Alan Greenspan nhận thấy lợi nhuận và việc làm tăng cao nhưng lạm phát vẫn thấp. Ông Greenspan kết luận rằng năng suất thực tế phải đang tăng lên (dù dữ liệu chưa phản ánh kịp), và việc hạ lãi suất lúc đó là một phản ứng hợp lý.

Tuy nhiên, điểm khác biệt hiện nay là kỳ vọng của thị trường. Nếu doanh nghiệp chi tiêu dựa trên một “giấc mơ” năng suất trong tương lai thay vì hiệu quả hiện tại, hành vi tiêu dùng và đầu tư sẽ bị sai lệch, khiến việc điều hành chính sách tiền tệ của Fed trở nên phức tạp và rủi ro hơn bao giờ hết.

Lời kết của chuyên gia

Nhìn chung, AI có tiềm năng thay đổi diện mạo kinh tế toàn cầu, nhưng ranh giới giữa “đầu tư chiến lược” và “bong bóng kỳ vọng” là rất mong manh. Đối với các nhà đầu tư, việc theo dõi sát sao các chỉ số năng suất lao động thực tế sẽ quan trọng hơn là chạy theo các lời hứa về công nghệ. Nếu năng suất không tăng kịp tốc độ chi tiêu, hãy chuẩn bị cho một kịch bản lãi suất neo cao lâu hơn dự kiến.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo bạn, AI sẽ thực sự giúp giảm lạm phát hay sẽ là tác nhân khiến Fed phải thắt chặt tiền tệ thêm một lần nữa? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận dưới đây!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao đầu tư vào AI lại có thể khiến Fed tăng lãi suất?Khi doanh nghiệp chi tiêu quá nhiều vào AI nhưng năng suất thực tế chưa tăng kịp, điều này tạo ra áp lực cầu lớn, gây lạm phát và buộc Fed phải tăng lãi suất để kiềm chế.

Quan điểm đối lập với ông Goolsbee về AI là gì?Một số chuyên gia như Kevin Warsh và Cathie Wood cho rằng AI sẽ tăng mạnh năng suất lao động, từ đó kéo lạm phát xuống và tạo điều kiện để Fed giảm lãi suất.

Bài học từ thập niên 1990 có ý nghĩa gì trong bối cảnh AI hiện nay?Thời điểm đó, tăng trưởng năng suất thực tế đã giúp Fed hạ lãi suất mà không gây lạm phát. Tuy nhiên, hiện nay Fed lo ngại chi tiêu AI dựa trên kỳ vọng quá mức thay vì hiệu quả thực.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao đầu tư vào AI lại có thể khiến Fed tăng lãi suất?

Khi doanh nghiệp chi tiêu quá nhiều vào AI nhưng năng suất thực tế chưa tăng kịp, điều này tạo ra áp lực cầu lớn, gây lạm phát và buộc Fed phải tăng lãi suất để kiềm chế.

Quan điểm đối lập với ông Goolsbee về AI là gì?

Một số chuyên gia như Kevin Warsh và Cathie Wood cho rằng AI sẽ tăng mạnh năng suất lao động, từ đó kéo lạm phát xuống và tạo điều kiện để Fed giảm lãi suất.

Bài học từ thập niên 1990 có ý nghĩa gì trong bối cảnh AI hiện nay?

Thời điểm đó, tăng trưởng năng suất thực tế đã giúp Fed hạ lãi suất mà không gây lạm phát. Tuy nhiên, hiện nay Fed lo ngại chi tiêu AI dựa trên kỳ vọng quá mức thay vì hiệu quả thực.