Nghề Livestream: Khi Đạo Đức Và Pháp Luật Trở Thành 'Kim Chỉ Nam' Sống Còn

Nghề livestream hiện nay không còn đơn thuần là công cụ bán hàng hay giải trí, mà đã trở thành một lĩnh vực truyền thông chuyên nghiệp đòi hỏi người làm nội dung số phải am hiểu pháp luật.

Trong bối cảnh kinh tế số bùng nổ, livestream đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống, từ thương mại điện tử đến truyền thông xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển nóng này cũng kéo theo những hệ lụy khi nhiều người bước chân vào lĩnh vực này chỉ với bản năng mà thiếu đi nền tảng kiến thức chính quy.

Livestream: Từ “Sở thích” đến “Nghề nghiệp” chuyên nghiệp

Trước đây, nhiều người coi việc lên sóng trực tiếp chỉ là một hình thức tương tác ngẫu hứng hoặc một mẹo bán hàng nhanh. Nhưng thực tế, livestream hiện nay là một phương thức truyền thông có sức lan tỏa cực lớn, tác động trực tiếp đến văn hóa tiêu dùng và nhận thức cộng đồng. Khi một phát ngôn trên livestream có thể tiếp cận hàng triệu người trong tích tắc, nó không còn là chuyện cá nhân mà là trách nhiệm xã hội.

Tại buổi bế giảng lớp bồi dưỡng nghiệp vụ livestream (khóa 5) diễn ra ngày ⁹⁄₅ tại TP.HCM, ông Nguyễn Thanh Hải - Giám đốc Trung tâm Đo kiểm PTTH&TTĐT đã khẳng định livestream hiện nay là một nghề nghiệp thực thụ. Điều này đồng nghĩa với việc người hành nghề cần được đào tạo bài bản, không chỉ về kỹ thuật quay dựng hay khả năng dẫn dắt, mà quan trọng hơn là tư duy về đạo đức và pháp lý.

Những “lỗ hổng” kiến thức khiến Streamer dễ vướng vòng lao lý

Một thực trạng đáng báo động là nhiều KOL, KOC hiện nay đang hoạt động trong tình trạng “mù mờ” về luật pháp. Việc thiếu hiểu biết về các quy định thông tin điện tử và nghĩa vụ thuế khiến không ít streamer gặp phải những rắc rối pháp lý nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Chấn - Phó Cục trưởng Cục PTTH&TTĐT cho biết, để siết chặt quản lý, cuối năm 2024, Cục PTTH&TTĐT đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị định 147 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng. Đây được coi là khung pháp lý then chốt, tạo ra ranh giới rõ ràng cho các hoạt động livestream, buộc người làm nội dung phải tự điều chỉnh hành vi để phù hợp với quy định nhà nước.

Đạo đức nghề nghiệp: Ranh giới giữa “thu hút” và “lừa dối”

Trong cuộc đua giành giật lượt xem (view) và đơn hàng, nhiều streamer đã lựa chọn cách nói “vống” công dụng sản phẩm hoặc sử dụng các chiêu trò gây sốc. Nhiều học viên trong khóa bồi dưỡng thừa nhận trước đây họ livestream theo bản năng, không kịch bản và sẵn sàng thổi phồng sự thật để chốt đơn.

Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên gia, việc đánh đổi niềm tin của khách hàng lấy doanh số ngắn hạn là một chiến lược sai lầm. Đạo đức nghề nghiệp chính là tài sản lớn nhất của một người làm nội dung số. Khi niềm tin bị đổ vỡ, mọi kỹ thuật thu hút người xem đều trở nên vô nghĩa.

Lộ trình chuẩn hóa cho người làm nội dung số bền vững

Để không bị đào thải và tránh rủi ro pháp lý, người làm livestream cần trang bị cho mình một hệ thống kiến thức đa chiều. Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ livestream vừa qua đã đưa ra 5 chuyên đề trọng tâm mà bất kỳ ai muốn theo đuổi con đường này một cách chuyên nghiệp đều nên tham khảo:

• Tổng quan nền tảng số: Hiểu rõ cơ chế vận hành của các thuật toán và chính sách cộng đồng.
• Pháp luật thông tin điện tử: Nắm vững các quy định về phát ngôn, bản quyền và quyền riêng tư.
• Quản trị rủi ro cho KOL/KOC: Nhận diện các vấn đề pháp lý thường gặp trên đa nền tảng.
• Nghĩa vụ thuế: Hiểu rõ trách nhiệm đóng góp ngân sách nhà nước đối với hoạt động kinh doanh online.
• Kỹ thuật & Tư duy nội dung: Xây dựng kịch bản văn minh, thu hút nhưng không vi phạm đạo đức.

Lời kết từ chuyên gia: Sự thành công của một streamer không nên được đo bằng số lượng đơn hàng trong một phiên live, mà bằng giá trị tích cực họ mang lại cho cộng đồng và sự bền vững của thương hiệu cá nhân. Trong kỷ nguyên mà mọi phát ngôn đều để lại dấu vết số, sự tử tế và thượng tôn pháp luật chính là tấm vé bảo hiểm an toàn nhất cho mọi nhà sáng tạo nội dung.

Bạn đang xây dựng nội dung livestream theo hướng nào: Ưu tiên doanh số tức thời hay xây dựng giá trị bền vững? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nghị định 147 có tác động gì đến người làm livestream?Nghị định 147 tạo ra khung pháp lý chặt chẽ về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet, buộc các streamer phải tuân thủ quy định về nội dung và phát ngôn trên mạng.

Người bán hàng qua livestream có phải nộp thuế không?Có. Mọi cá nhân, tổ chức có hoạt động kinh doanh bán hàng online trên không gian mạng đều có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Tại sao đạo đức nghề nghiệp lại quan trọng đối với KOL/KOC?Vì livestream có sức lan tỏa lớn, việc trung thực về sản phẩm và phát ngôn văn minh giúp xây dựng niềm tin bền vững với khán giả, tránh rủi ro bị tẩy chay hoặc xử phạt pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

Nghị định 147 có tác động gì đến người làm livestream?

Nghị định 147 tạo ra khung pháp lý chặt chẽ về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet, buộc các streamer phải tuân thủ quy định về nội dung và phát ngôn trên mạng.

Người bán hàng qua livestream có phải nộp thuế không?

Có. Mọi cá nhân, tổ chức có hoạt động kinh doanh bán hàng online trên không gian mạng đều có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Tại sao đạo đức nghề nghiệp lại quan trọng đối với KOL/KOC?

Vì livestream có sức lan tỏa lớn, việc trung thực về sản phẩm và phát ngôn văn minh giúp xây dựng niềm tin bền vững với khán giả, tránh rủi ro bị tẩy chay hoặc xử phạt pháp luật.